a project in support to the 2008 International Year of Languages

Diurnal: Literary News & Announcements

Cosmic

News item: Tropical storm 'Cosme' brought strong winds and heavy downpour in Pangasinan leaving several towns flooded and without electricity since it made landfall Saturday.

anto'y awey ed palar na inkapalsa
no ingeswa to'y paklap na liknaan to?
depdep so dika'y dalin tan ganagana
no ibalikas to la'y andin ngaran to

ondalagos ya laso no onlinawa
dia'd ikiwas to ombetag anggan bato
et no isalug to la'y lua to ed talba
ilaloan so duknal ya ag nasapo

no salinap la'y mangokom ed pinalsa
ay! nabagut so lamut na inkatoo
ta ilaknab tonia so lupa'y amalsa
no iner manlakbay so napilin arko

bangta saray lugan to et kamarerua
na saray atiguay ed pananisia ra

Labels: ,

permaLink | 0 comments

Ed sayan Luyag

ed sayan luyag
kasumpal na binalitokan ya panaon
say tuan anlong et say tanila
odino un-uni da’ra’y siwit
tan dangoan da’ra’y dulakak
signos na santiagew tan salinap
samiong na kapageyan tan daralusan
sangpara ed maalindaway a katakelan
     na onaaliguas iran balbaley

say tuan anlong et saray antokaman
ya agla naiitdan na imano
bagel so siopaman a pablien to
so balikas ya say balur to et imos
     odino galat
inkorit man iya ed mabekas
     ono dia ed atagey a kalar

ed sayan luyag
anggapo’y pidumaan na umaanlong
ed saray manangalin namamagaa’y kamarerua
naeerasan na panangitandoro
     ed kawalaan dan garing a Tori
          o Parnasu

saray manangaro ed sayan kailalakan
naandian la’y pililikna
akapangaw so ilalam da ed laem
na katonongan no iner mayupik
tan akakahon so pakanengneng
     ed kuritan
laut la no aya et imparungtal
     ed dili ran dila

agda pilatek so anlong
a siloloor ya angga’d natan et anima
tan adytum na sakey a boleg o nasion

Labels: ,

permaLink | 0 comments

Umaakan

no panon kon pinatey so anlong
galikayo wala ‘yan tungtung ko

bangta dia ed maganon istoria
binasigan ko’y pekpek a yakal
impagayogoy ko ed damulag
inyaliwedwer ed kaboloan
ya angga’d adanel na salita

bekas ira’y tinmerter ya dala

nen naandian la na liknaan
inoyos ko ed laem na altey
so kuandan gisla na kamarerua

inakan ko ‘yan singa no ostia

no panon kon pinatey so anlong
inakan ko ‘yan singa no ostia

onia so inkasikasikaan
tan say aristos na inka-Adan

Labels: ,

permaLink | 0 comments

Anto so anlong a Pangasinan?

say anlong a Pangasinan
aliwan panangaro
aliwan kabagelan
aliwan ermen o ligliwa
aliwan bilay o patey
aliwan ey-ey
aliwan taleey
aliwan salinap
       o mabetbet ya delap
aliwan Pista’y Dayat
aliwan emel
aliwan telek
aliwan lapu ed sika
       ono say binayes mon salita
aliwan say siping mon dila
aliwan Bonuan bangus
aliwan puto Calasiao
aliwan inasin o bagoong
aliwan agamang
aliwan saya
aliwan saman
aliwan dinan
aliwan lawanan ya mansotsot
       ed dalan no pegley-labi
aliwan anggapo
aliwan wala
aliwan Tagalog
aliwan met ya Filipino
aliwan tungtung kabayawasan
aliwan lapu’d si Urduja
       tan say Luyag na Caboloan
aliwan lapu’d si binari Kabontatala
       ya sulming ed Domalandan
aliwan kawayangan
aliwan politika
aliwan boksing
aliwan Rap
aliwan Rock o Reggae
aliwan Malinak la’y Labi
aliwan airport ed Sta. Barbara
       Alaminos man o Lingayen
aliwan doongan ed Sual
aliwan Iluko ono Binobolinao
aliwan amputi’y layag
aliwan ambalanga’y pagew
aliwan sebel
aliwan gelew
aliwan ambelat agew
aliwan Pasko’y Inkianak
aliwan Pasko’y Inkioli
aliwan si ono siopa
aliwan say tua ono tila
aliwan labus
       o lakseb ya kanonotan
aliwan ilalam
aliwan pangoliran
aliwan anto tan
aliwan siak
       o nipaakar ed saray umaanlong
say anlong a Pangasinan
       panaon to natan

Say unaan ya bersion tonian anlong et nipalapag ed A Kabaleyan's Thoughts na Sunday Punch.

Labels:

permaLink | 0 comments

On this day in 2004

I first posted the following poem on-line:

sonito 179

batak so salita’y umaanlong
tan katuron nginmalab ed ngoro
kada litra tan kada talurtur
liwawa tan linawa’y aristo

anlong man iya na panangaro
na pakauley tan pakayari
na kareenan tan kabaliksan
ono katuaan tan kalimgasan

dagem so salita’y umaanlong
tan danum ed apaet ya dalin
kada siplog tan kada daluyon
bilay so awit to’d kamarerwan

onaapuy ed egpang na berso
no ilulukon na uniberso

Labels: ,

permaLink | 0 comments

from Malagilion: Sonnets tan Villanelles

sonito 160

onia manaya so pakalikna'y
umaanlong ya naeerasan
singa ka no sakey ya inatey
ya inakmon la na kareenan

ag ondadapo'y sali ed dalin
tan ag makatekiab so ilalam

no maminsan singa ka no tonger
yaanor ed ilog na kawalan

no maminsan singa ka no siran
onlalangoy ed buraka'y lurem

no maminsan singa ka no Buddha
ya anggapo so panuuleyan
no ag ta say palun sansinakub
na tinmalintao 'ran kataga

Labels: ,

permaLink | 0 comments

Repost: sonito 156

say riklamasion na karaanan
ya kanonotan ono mimoria
napapanaon tan kanepegan
sakbay a tuloy lan nalingwanan

mimorian tekep da’ra’y uliran
tan nisulat a bilay-awaran

nipalir iran tekap tan egpang
dia’d saray suyok na Caboloan

mimorian dinmabuk la ed dalin
tan milmila ed sibuk na dagem

mimorian naaanor ed ilog
tan ondadaloy ed ola-olat

bawien tayo yan kayamanan
para ed saray kailalakan

Labels: ,

permaLink | 0 comments

On this day in 2004

sonito 153 added to Malagilion: Sonnets tan Villanelles

dia'd kaoayangan tonia'y ilalam
tinekiab ko'y tuktok na Parnasu
nilegep ko'y ilog Sinokalan
ta nakaukulan kon lakapen
so maandon kakabata'y musia
tan pakapanyari'y umaanlong

tinaynan kon agano so dalin
imbeneg ko ira'y kanonotan
tan pilalek a mangaraldalin
pian mikasakey ak ed si Quan Yin

dia'd nanabeta'y taoen tan dayat
linmaknab so igsan kareenan

tan dia'd imbetag na balatabat
minmulagat so nankasakeyan

Labels: ,

permaLink | 0 comments

Sonnet to Carlos Pizarro

sonito 26

"Why is it that I seem to have lost interest in poems not written in my own language? For some reason, after having a taste of our own Pangasinan, all others seem to have lost their taste. Maybe they lack our Asin." -- Dr. Carlos Pizarro

akin et onya la'y pakalikna
nen narngel ko'y dakep na salita
tan naaralan kon ibalikas
maanlong a sulat Pangasinan?

singa makakarngel ak na danglay
hambayon katekep to'y laineng
mangaar-aron singa salita
na Pransia ya kuan dan romantika

akin et onya la'y pakataoay?
matabang so dangoan a Tagala
ontan met na bayes a salita
pakadisir ko kulang so timpla

anto'y oala o anto'y anggapo
say asin na linguahi anganko?

Labels: ,

permaLink | 0 comments

Villanelle 34

Some of the poems posted on this blog/website are in Pangasinan language. Even if you do not understand the language, I urge you to read the poems.

The words have their own notes and tones to teach the heart what is to be heard. Try to feel the texture of the poems to taste the language and to see the colour of the Pangasinan soul - and its aristos.

sinusok so aron sankataga
dia’d nankasakeyan a kaoalan
tinmoo’d talba so kamarerua

un-uni na berso so tanila
tan binin kasit na biin Adan
sinusok so aron sankataga

inaplos ko’y pugaron sangpara
tan binekak so dilin ponponan
tinmoo’d talba so kamarerua

malteng a subol so binmalanga
tan pirlas so dilon nanlapuan
sinusok so aron sankataga

imbelyaw na aristos so uha
kapaoay to ed baley-anakan
tinmoo’d talba so kamarerua

dabuk o dalin a linminaoa
so dinidyus na maandon laman
sinusok so aron sankataga
tinmoo’d talba so kamarerua

Labels: ,

permaLink | 0 comments

On this day in 2004

147th sonnet added to Malagilion: Sonnets tan Villanelle.

sonito 147

makdem so eras na umaanlong
onggugulis ed lumonlumonan
so apaet ira ya kataga

katagan labay da lan onlesa
ta pian nataoayan da so bilay
tan patey na sakey a salita

salitan nalakepa'y sonata
odino malinak ya laineng
odino hambayo'y panangaro

panangaron yalay ed pinablin
naandi la so pililikna to
ed taoir a dila tan kultura

makdem so eras na umaanlong
apaet a lalo'y ilalam to

Labels: ,

permaLink | 0 comments

On this day in 2004

142nd sonnet added to Malagilion: Sonnets tan Villanelle.

sonito 142

ed kamarerua na Malagilion
narngel ko’y sibek mo Pangasinan
dia’d eteet na kakaoayanan
tan dia’d esaes na kaumaan

dia’d pagew na luyag mon pinabli
naandi ira’y kailalakan
a singa no kugip tan mimoria
na bolong ya aponsil ed sanga

tan aliling ko’y sakey a bolong
ed namamagaan la ya sanga
inanlong ko la’ra’y mamauran
inanlong ko met la’ra’y santiagew

dia’d kapelag ko’d pagew nen Adan
ay! umaanlong ak ya ombangon

Labels: ,

permaLink | 0 comments

On this day in 2004

I wrote the following Pangasinan sonnet for Nick Joaquin, Philippine National Artist for Literature (1976).

sonito 135

(para ed si Nick Joaquin)

abual lamet so sakey a lusek
ed Parthenon na litiratura
balet nisulat la ed awaran
so pirma na ngaran to'd panaon

dia ed intunda na talakatak
na makinilia'd sokung na silir
mareen ya asumpal so egpang
ed sangput ya tekap na kombilay

tan dia ed iyurong to'd Parnasu
bilang kabiangan da'ra'y imortal
ya umaanlong tan sumusulat
malugor ira'y musian ontewek

angga'd natoor lamet so sipan
na ipawil to'd laman na adan

Labels: ,

permaLink | 0 comments

Pasingayew, prologo tan ipilogo na librok a Malagilion: Sonnets tan Villanelles

No ikorit ko so dilin bilay-awaran, sarayan sinoniton anlong so mangiparungtal na pangitatalindeg ko ed ibulaslas na Parnasun Pangasinan.

Karaklan ed sarayan anlong et nipaakar ed pangitatanduro na salita, pamalayug na kultura ed luyag tan pamaoli ed Pangasinan bilang sakey a litirarion lingguahi. Nipaakar met irayan anlong ed pakdaar ya inaon ed tongtong, tagaumen, uliran tan awaran ya inimsay ed talaagewan odino diurnal.

Katatdang na komaduan milinio, say kuritan o litiraturan Pangasinan et wala la ed tambib na d(ibolusion), bangbalet, balbaleg so pananisiak ya ag iya bengat lan nabalang odino naandi legan ya wala ni’ra’y sumusulat tan umaanlong a matoor so pililikna ed tawir tan abangonan a salita.

Masurin tua ya say bilay na salita et wala ed mabunan litiratura.

prologo

(para ed say Ulupan na Pansiansia’y Salitan Pangasinan tan saray mansusulat ed abangonan a salita)

isibuag tayo’d intiron luyag
saksakey akup a binin bokel
no wala’y ontubo ed saraya
itanem ed mabuna ya dalin
pian ombaleg iran mabulaslas
no nambonga la’ra et burburen

pilien so nayarin binien
tiponen angga ed naparakel

onia komun so gawaen tayo
ed litiratura’y Pangasinan
isulat - payamanen so porma
imahin tan say ritorika to
tan uksoyen ed antolohiya
ipaamta ed saray karaklan

say bilay na sakey a salita
wala’d mabunan litiratura

ipilogo

dalit ed aristos na anito
nampayak ya balikas na walna
egpang na anlong iran sonito
ed tekap na bilay tan awaran

kuyab ed pagew na manangaro
tambayo ed pinabli tan aro
dangwan ed dalin ya sinulmingan
laineng ed layug-Caboloan

araya et bosis tan liknaan
salming na ilalam da’ra’y musia
linawa’y sakey ya umaanlong

inkorit ed libron malagilion
pamasimbalo’d litiraturan
abayag lan linmereg ed lingoan

Labels: ,

permaLink | 0 comments

Villanelle 24: Manangali ed Ibali

dia ed pilimog to ed karaklan
balegan to’y tepel na linawa
awiran to’y kalkalar na dalan

biskeg to’y kakapuyan na laman
a makasugat na kamarerua
dia ed pilimog to ed karaklan

banwa to’y baley a katakelan
no iner mapalion ira’y lupa
awiran to’y kalkalar na dalan

anggapo la’y amta ton takotan
no ag ta say dilin inkapalsa
dia ed pilimog to ed karaklan

sempen to’y lakap da’ra’y lawanan
ed labi ‘ran singa ag mangangga
awiran to’y kalkalar na dalan

anggan maatap so kawalaan
wala’y balon agew ya ontangwa
dia ed pilimog to ed karaklan
awiran to’y kalkalar na dalan

Labels: ,

permaLink | 0 comments

Repost: Sonito 15

say balatabat na kareenan
binmabalitok la ed letakan
say ampasiseng ya kapageyan
onsasayiao ed hambayo’y dagem

mantawag ira’y limgas na dayat
singawey na laineng ed baybay
dangwan tan danglay a kakansionen
da’ra’y sankaili ‘ran anuyiao

wala ‘ra’y gikgik mangalimpana
mapalayug singa bagabagan
babanbantulen da’ra’y ogugaw
a manpaypayaret ed liket da

inlirep ko’d daan a butakan
buabuabuen na ag pakalingwan

Labels: ,

permaLink | 0 comments

Villanelle 17: INRI

(Iesus Nazarenus Rex Iudaeorum)

nen inatey so binin salita
binmilonget so sansinakuban
atoor so parles da’y propita

inmagos sanakablian ya daan
naorasan ira’y karumsisan
nen inatey so binin salita

nilaknaban na ilem so talba
kauyos na bilay ed kabalgan
atoor so parles da’y propita

ambelat so agew a tinmangwa
nen atiguay so komaduan Adan
nen inatey so binin salita

nalgep ed odiem so inkapalsa
bangta maligsa ira’y duksaan
atoor so parles da’y propita

dia’d ngoro’y pasak iran maruksa
agawa’y wala ed kasulatan
nen inatey so binin salita
atoor so parles da’y propita

Labels: ,

permaLink | 0 comments

Villanelle 16

gala O musia na panangaro
tambayo’y naandin pililikna
tanila’y lakseb ya ilalam ko

leksab ka’d nipugaron parnasu
tan ipanengneng so inkasika
gala O musia na panangaro

penepenek mo so pakarngel ko
na sonito odino sonata
tanila’y lakseb ya ilalam ko

pilalek ka ya ontalintao
singa limgas-dayat o danaya
gala O musia na panangaro

dengel mo so kuyab tonia’y puso
wala’y no anton ag to nibaga
tanila’y lakseb ya ilalam ko

ed sakey ya aplos o lakap mo
natoor so piaet ko ed bekta
gala O musia na panangaro
tanila’y lakseb ya ilalam ko

Labels: ,

permaLink | 0 comments

A Tao (道) Sign

Le poèt de PangasinanSantiago B. Villafania is a Pangasinan poet based in Manila, Philippines. He writes in Pangasinan, Tagalog (Filipino) and English. Some of his poems have appeared in local and international print and web publications. He advocates for the development, preservation and the revival of Pangasinan as a literary language. He is currently an adjunct faculty member and a senior web developer at Emilio Aguinaldo College - Manila. » more